Just another WordPress.com site

Bakırlı Spiraller, Doğum Kontrol Yöntemleri Spiral

Ağır metallerin, özellikle de bakırın gebelik önleyici etkisi hayvanlarla yapılan deneyler sonucunda ortaya çıkarıldı. Etken maddesiz spirallerle edinilen deneyimden, peserin yüzey alanı ne kadar büyükse güvenilirliğinin de o kadar yüksek olduğu biliniyordu. Böylece, az çok T harfine ben­zeyen rahim içi peserler geliştirildi. İki yatay (düz ya da eğri) kol, dikey bir ayağa bağlanmıştır, bunun üzerine ince bir bakır tel sarılmış ve böylelikle uzun süre yetecek büyüklük­te bir bakır deposu oluşturan büyük bir yüzey alam elde dilmiştir Ayağın alt ucuna kısa kontrol ipçikleri bağlıdır.

Bakırla çifte korunma etkisi

Bakirli spiraller sürekli olarak çok küçük miktarlarda bakır yayar. Önceleri gebelik önleyici etki bakirli spiralden yayı­lan bakır iyonlarına yoruluyordu, oysa bugün bilindiği gi­bi, gebeliği önleyen, her şeyden önce, bakır parçacıklarının rahimde ve yumurta kanallarında yol açtığı değişikliklerdir. Bakır iyonları dölyatağına ve yumurta kanallarına yayı­lır ve hem salgıların bileşimini, hem de dölyatağı sümük-derisinin yapısını değiştirir. Bu değişiklikler çifte koruma etkisi yapar:

Rahim boynundaki mukoza pıhtılarını aşmayı başaran spermler bu ortamda yumurtaya doğru ilerleyemez ve ol­gunlaşmaları engellenir. Böylece aslında döllenme bile olamaz.
Her şeye rağmen çok çevik bir sperm yumurta hücresine ulaşıp döllenmeyi başaracak olsa bile, yumurtanın değişmiş olan dölyatağı sümük derisinde yuvalanması imkânsızdır.

Bakır iyonlarının neden olduğu değişiklikler, spiral çı­karıldıktan sonra tamamen eski haline döner. İUP’un alın­masından sonraki ilk çevrim içinde bile gebe kalınabilir.

Ancak, spiralin güvenilirliği yalnızca bakır iyonlarına bağlı değildir. Spiralin uygun büyüklükte olması ve dölya­tağına doğru konumda yerleştirilmesi de önemlidir. Bu nedenle, spiralin konumunun kontrol edildiği düzenli muayeneler büyük önem taşır. Her kadın ara sıra, dölyoluna sarkan ipçiği eliyle yoklayarak kontrol edebilir. Ama kontrol ipçiği ele gelmiyorsa bile paniğe gerek yoktur: Gerçi bazen spiral kendiliğinden (çoğu zaman da âdet sı­rasında) ve farkına varılmadan dışarıya atılmış olabilir, ama çoğunlukla kontrol ipleri dölyatağına kaçmış ya da spiralin rahimdeki konumu değişmiş olur. Neyse ki, spiralin rahim duvarını delip karın boşluğuna geçtiği tehlikeli komplikasyonlara çok ender rastlanmakta­dır. Kontrol ipçiklerine dokunamadığınız durumlarda her ihtimale karşı doktoru­nuza gitmeniz iyi olur. Doktorunuz spi­ralin hâlâ rahimde olup olmadığını ultra-son muayenesiyle saptayabilir. İşi iyice sağlama bağlamak isterseniz, doktora gidin­ceye kadar ek korunma önlemine başvurmalısınız (örneğin prezervatif).

Bakirli spiralin takılması ve çıkarılması

Bazı kadınlar spiralle korunmayı aslında isteseler de spira­lin takılmasından ya da çıkarılmasından korkarlar, çünkü başka kadınlardan bunun acıttığını duymuşlardır ya da kendileri daha önce kötü bir deneyim yaşamışlardır. Aslın­da yazık. Çünkü deneyimli, özenli kadın doktorları spiral­leri kayda değer bir acıya meydan vermeden yerleştirip çı­karabilir.

Salt hukuki açıdan bakıldığında spiral takmak ameliyat­lı bir müdahaledir. Dolayısıyla, doktorunuz sizinle bir ön görüşme yapıp spiralin etkileme mekanizması, olası yan et­kileri, komplikasyonları, güvenilirliği ve yerleştirildiği yer­de ne kadar kalabileceği konusunda bilgi vermekle yü­kümlüdür. Geçirmiş olduğunuz hastalıklar ve aile öyküsü konusunda tam bir sorgulama ile rahim boynundan ve dölyolundan hücre örnekleri alarak yapılan jinekolojik muayene, risk faktörlerini ya da iltihaplanma olasılığını or­tadan kaldırmaya yarar.

Spiral nasıl takılır?

Normalde spiral adet kanaması sırasında takılır. Bu sırada rahim ağzı yumuşak ve hafifçe açılmış olduğu için spirali taşıyan tatbik borusu içeriye kolay sokulur, ayrıca kadının gebe olmadığı da kesinlikle bilinmektedir. Spiralin yerleş­tirilmesi doğumu izleyen ilk 48 saat içinde de yapılabilir, ama normal olarak doğumdan sonra rahmin küçülmesi için 6-8 hafta beklenir.

Spiral takılırken narkoz gerekli değildir. Yine de rahim ağzı dudaklarına lokal anestezi uygulanabilir, böylece zo­runlu esnetmede hiç acı hissedilmez. Spiral yerleştirilme­den önce dölyolu dezenfekte edilir ve ince bir sondayla dölyatağının ölçüsü alınır. Bu ölçüm değerine göre uygun bir spiral tipi seçilir. Spiral, kolları aşağıya katlanmış hal­deyken ince bir tatbik borusu vasıtasıyla dölyatağına itilir, boru geri çekilince kollar açılır. Kontrol ipi rahim boynun­dan sarkmış olmalıdır ve birkaç santimetre kalacak şekilde kısaltılır.

Bütün bu işlemin nasıl hissedileceği ilgili kişinin tutu­muna da bağlıdır. Gevşemeyi ve sakin kalmayı başaran ka­dınlar neredeyse hiç acı duymaz. Özellikle de doğum yap­mış kadınlarda böyle olur. Henüz çocuk doğurmamış ka­dınlarda, spiralin yerleştirilmesi sırasında ve bundan birkaç saat sonra epeyce şiddetli spazm türü sancılar olabilir. Hatta kan dolaşımı sorunları ve baş dönmesi de görülür.
Spiralin doğru konumda olup olmadığı ultrasonla kon­trol edilebilir. Kimi dok­torlar ilk kontrolü spirali yerleştirdikten hemen sonra, kimileri ise ancak iki hafta sonra yapar. Da­ha sonraki kontroller altı ayda bir ya da hiç olmaz­sa yılda bir kere yapılma­lıdır.

Spiral kullanan kadı­nın partneri dölyoluna sarkmış olan kontrol ipini cinsel ilişki sırasında normalde hissetmez. İpler hissediliyorsa, doktor tarafından biraz daha kısaltılabilir. Tampon kullanımına da devam edilebilir. Kontrol ipi yeterince kısa olursa, spiralin de tamponla birlikte çekilip alınma olasılığı ortadan kalkar.

Spiral nasıl çıkarılır ya da nasıl değiştirilir?

Bakirli spirallerin rahimde kalma süresi üç-beş yılla sınırlı­dır. Bir kadın artık spiralle korunmak istemezse ya da spiralin değiştirilmesi gerekiyorsa, bunu her an, âdet kanaması sırasında neredeyse hiç acısız olarak çıkarmak mümkündür.

Eskiden spiral değiştirildikten sonra tavsiye edilen bir aylık “dinlenme molası” fizyolojik açıdan gerekli değildir. Gelecekteki doğurganlığı olumsuz etkilemeden, spiralle korunmaya kesintisiz olarak devam edilebilir.

Bakirli spiral rahimde ne kadar kalabilir?

Spiraller üretici şirketin tavsiye ettiği süreden daha fazla rahimde kalmamalıdır, çünkü bu süre içinde spiral birçok değişikliğe uğrar. Spiral rahim boşluğundaki “bakir” du­rumunu uzun süre koruyamaz. Tam tersine, mercan resi­fine düşmüş yabancı bir cisim gibi, vücudun çeşitli madde­leriyle sarılır ve istila edilir. Bağladığı bu “kabuklar” nede­niyle bakır sarmalında tel tel köprücükler oluşur ve bu du­rum spiralin güvenilirliğini zedeleyebilir.

Bakırlı Spiralin Zararları ve Yan Etkileri

Özellikle henüz doğum yapmamış genç kadınlarda spira­lin iltihaplanmaya yol açma olasılığı doktorlar arasında sü­rekli tartışma konusudur. Bazı doktorların bu kadınlara gebelikten korunmak için spiral tavsiye etmemesinin bir nedeni de budur. Ama şunu da belirtmek gerekir ki, kul­lanılan korunma yönteminden bağımsız olarak, genç ka­dınlarda dölyolu, dölyatağı ve yumurta kanalı iltihaplan­malarına bir ya da birkaç çocuk doğurmuş kadınlara kıyas­la aslında daha sık rastlanır. Bu olgunun temelinde muh­temelen farklı yaşam tarzı ve farklı cinsel davranış yatıyor, bunun cinsel partner sayısıyla da ilişkisi var.

Hareketli spermlerin yumurta kanalı içindeki yumurta hücresine doğru yolculuğu sırasında, iltihaplara yol açan bakterileri de beraberinde sürükleyebildiği kanıtlanmış bir gerçektir. Bakirli spirallerin bunu önlemesi mümkün de­ğildir. O nedenle altı ayda bir düzenli jinekolojik muaye­ne gerekir. Akut ya da kronik alt karın iltihaplanması olan kadınlar spiral kullanmamalıdır.

Doğum Kontrol Spiral

Kadın doktoru küçük bir müdahalede bulunuyor ve yıl­larca korunma sorununuz kalmıyor. Her gün bu ko­nuyla uğraşmak istemeyen birçok kadın için bu, uygun bir korunma seçeneğidir.

Spiral, 60′lı yıllardan beri çok yaygın bir şekilde kulla­nılan, uzun vadeli bir korunma aracıdır. Tıptaki intraute­rin peser (İUP) terimi yunancadan gelir (intrauterin dölyatağı içinde; pessos = taş) ve kaynağını geleneksel “ra­him içi taş”tan alır. Elbette bugün artık dölyatağına taş değil, değişik biçim ve büyüklükte kullanıma sunulan plas­tik bir araç yerleştiriliyor. Yaygın olarak kullanılan ilk İUP’lar spiral biçimindeydi. Konuşma dilinde bugün hâlâ kullanılan “spiral” terimi o zamandan kalmadır.
Spiralin birçok avantajının yanı sıra, ciddiye alınması gereken bazı yan etkileri ve komplikasyonları da vardır, o nedenle bu korunma biçimi de tüm kadınlar için aynı öl­çüde uygun değildir ve mutlaka kadın doktorundan iyice ve ayrıntısıyla görüş almayı gerektirir.

Bugün piyasada birbirinden temelden farklı üç tür ra­him içi peser bulunur:
Etken maddesi olmayan spiraller (örneğin Lippes Lo-op) sadece mekanik bir etki yapar.
Bakirli spiraller (örneğin Cupric-T, Multiload Cu 250, Nova T) etkisini bakır parçacıkları (iyonlar) vererek gösterir.

Hormonlu spiraller (intrauterin sistem) etkisini küçük miktarda gestajen salarak gösterir.

Etken maddesiz spirallerin artık pek önemi kalmadı. Gü­nümüzde kullanılan bakirli spiraller neredeyse hap kadar güvenli bir korunma sağlar. Hormonlu spiraller ise hap ya da kısırlaştırma kadar güvenlidir.

Spiral Nedir, Doğum Kontrol Yöntemleri Spiral

Yıllardır korundunuz. Her gün hap alma za­manını düşündünüz, ateşinizi ölçtünüz. Ni­hayet bu sorunlardan kurtulmak istiyorsu­nuz. Bundan böyle de güvenli bir şekilde korunmak istiyor, ama artık hergün bunu düşünmek istemiyorsunuz.

Sağlığınıza daha çok dikkat etmek istiyor ve hormon yutmak istemiyorsunuz. İstediğiniz zaman bir çocuk (daha) doğurma olanağını elde tutmak istiyorsunuz. Bu durumda spiral gibi uzun vadeli bir ko­runma aracı sizin için muhtemelen çok uy­gun olur.
Daha önce spiralle korunmak denediniz, ama şiddetli âdet kanamaları yüzünden baş­ka bir korunma aracına geçtiniz.

Bu durumda sizin için herhalde yeni hor­monlu spiral Mirena doğru olacak. Bu spiral her gün az miktarda gestajen salar ve bu hormon yalnızca rahmi etkiler. Vücudun ge­ri kalan kısmı hormonla yüklenmemiş olur. Üstelik Mirena kısırlaştırma kadar güvenli­dir. Eğer daha sonra çocuk isteyecek olursa­nız, bir sonraki kanamanızda spirali aldırır, ertesi çevrim içinde gebe kalabilirsiniz.
Sıkça alt karın iltihaplanması çeken ya da miyomu olan kadınlar gebelikten korunmak için spiral kullanmamalıdır.
Adet kanamalarınız çok şiddetli ve sancılı oluyorsa, bakirli spiral kullanmamalısınız. Bu gibi durumlarda hormonlu spiralin olumlu etkisi olur.

Doğum Kontrolü Spiral Avantaj ve dezavantajlar

Bakirli spiral

Çok güvenli uzun vadeli koruma sağlar
Hormonsuzdur
Özellikle çocuklu kadınlar için çok u> gundur
Emzirme döneminde de uygundur (de ğumdan 6-8 hafta sonra)
Bakirli spiral çıkarıldıktan sonra heme gebe kalınabilir
Âdet kanamaları daha şiddetli olabilir
Cinsel yoldan bulaşan hastalıklardan k( rumaz

Hormonlu spiral Mirena

Kısırlaştırma kadar güvenlidir
Hormonlu spiral Mirena çıkarıldıkta sonra hemen gebe kalınabilir
Hormon (gestajen) etkisini yalnızca r himde gösterir
Östrojen alması yasak olan kadınlar iç, de uygundur
Emzirme döneminde de uygundur (c ğumdan 6-8 hafta sonra)
Enfeksiyon riski artmaz
Âdet kanamaları hafifler
İlk aylarda baş ağrısı, memelerde gerginlik ve cilt sorunları gibi geçici yan etkili olabilir

Kadında rahim içine kimyasal bir madde salgılayabilen,4 cm’lik T harfi şeklinde bir araç yerleştirilerek gebelikten korunma yöntemidir. Toplumumuzda korunan kadınların en çok rağbet ettikleri, en sık kullanılan yöntem spiral taktırmaktır.Rahim içinde spiral dururken spiralin ince ipleri rahimden hazneye doğru uzanır.Buda her muayenede jinekologun ipleri görerek, kadında spiral olduğunu anlamasını ve gerektiğinde kolayca iplerden çekip çıkartabilmesini sağlar.

Spiral taktıran kadının gebe kalma riski nerdeyse sıfırdır.Yani kadın gebe kalma korkusu taşımadan rahatlıkla ilişkide bulunabilir.Yüzde birden de az oranda gebe kalma riski olduğu da unutulmamalıdır.

Jinekologlar, her kadına spiral taktırmayı önermez. Doğum yapmamış, genç bayanlarda rahim içine spiralin oturması zordur, yan etkileri fazladır ve bu kadınlarda spiralin rahimden düşme riski vardır.

Bundan başka, birden çok sayıda partneri olan kadınlar da spiralden başka yöntemler kullanmalıdır. Çünkü ilişkiye girilen partner sayısı arttıkça kadının enfeksiyon kapma riskide artacaktır.Bu enfeksiyonlar rahimde spiral varken daha rahat oluşur. Bu nedenle poligamik yani çok eşli cinsel yaşamı olan kadınlara spiral tavsiye edilmemektedir. Buna karşılık bir yada daha fazla doğum yapmış, tek eşli olan her kadına güvenle spiral takılabilir.

Spiralin takılması için tercih edilen zaman, adetin bitiminden hemen sonraki ilk günlerdir. Bu dönemde spiral daha rahat ve kolayca takılır.Ayrıca o ay için spiralin koruyuculuğu ve güvenirliği artar.

Adetten sonraki ilk günlerde kadın, jinekologa başvurur.Normal poliklinik şartlarında 1 dakikdan daha kısa bir sürede, çoğu zaman hiçbir ağrı hissetmeden takılır.İşlem sırasında antestezi verilmez, gerek yoktur.Doğru şekilde yapılırsa ya hiç ağrı olmaz, olursada çok az olur.

İşlemden sonraki ilk birkaç gün, az miktarda kanama ve hafif kasık ağrısı olması normaldir.Şiddetli kanama ve ağrı olması ise anormaldir.Spiralin yanlış takıldığını, doğru yerinde olmadığını gösterir.Derhal doktora başvurmak gerekir.

Spiral takıldıktan bir ay sonra tekrar jinelologunuza başvurarak, varsa kanama, kasık ağrısı gibi şikayetlerizi anlatmanız gerekir.Jinekolog bir muayene ve gerek görürse ültrason yaparak, spiralin rahim içinde olup olmadığını kontrol eder.Hemen tüm spiraller 5 yılın sonunda çıkarılmamalıdır.Bundan sonra gebelikten koruma başarısı düşer,enfeksiyon riski artar.Çıkarılması da takılması gibi basit ve anestezi gerektirmeyen bir işlemdir.Eski spiral çıkarıldıktan sonra aynı anda yeniside takılabilir.Hiçbir sakıncası yoktur.Böylece kadının gebelikten korunmasında süreklilik sağlanmış olur.

Spirali taktıran kadınlar 1 ay sonra jinekologa kontrole gitmeli, spiralini 5 yıl sonra çıkarttırmalı yada yenisi ile değiştirmelidir.Spiral, daha önce doğum yapmamış kadınlar için uygun değildir.

HORMONLU SPİRAL

Normal spiral ile aynı şekilde olan bu araçların gövdesinden, rahim içine progesteron türevi olan hormonlar salgılanır.Normal spiralin uygulanması ile aynı yöntemle, aynı şekilde, adet sonrası dönemde takılır.Normal spiralden biraz daha kalın olduğundan uygulanması sırasında ve sonrasında kasıklarda ağrı şikayetlerine neden olabilir, ancak ağrı saatler, içinde kendiliğinden kaybolacaktır.

Spiralin gövdesinden beş yıl boyunca rahim içine ve oradan da kana hergün sabit miktarda moleküler olarak progesterona benzeyen bir hormon salgılanır.Yani normal spiral gibi hormonlu spiralinde ömrü 5 yıldır ve sürenin sonunda çıkartılması gerekir.

Salınan hormon hem yumurtlamayı engeller, hem rahim ağzı kanalının spermlerin geçişine izin vermeyecek şekilde kapanmasını sağlar.Diğer taraftan rahim içi zarının incelmeye neden olarak olası döllenmiş bir yumurtanın rahim içine yerleşmesini önler.Tüm bu yönleriyle etkili bir doğum kontrolü sağlamaktadır.

Hormonlu spiral “perimenopozal dönem kadınları” dediğimiz, menopoza yaklaşmış yaş grubunda olup, fazla adet kanamaları olan kadınlar için uygun doğum kontrol yöntemi olarak görünmektedir.

Özellikle fazla miktarda kanamadan şikayetçi olan, aynı zamanda korunmak isteyen en az 1 doğum yapmış 40’lı yaşlardaki kadınlar için hormonlu spiral uygu bir seçenek olabilir.Spiralin gövdesinden rahim içine verilen hormon sayesinde rahim iç zarının incelenmesi sağlanır ve sonuçta adet kanamalarının hem süresi hem miktarı önemli oranda azalır.Hormonlu spiral yerleştirildikten sonraki 2-3 ay içinde, spiralin gövdesinden salınan progesteron benzeri hormonun kan dolaşımına katılmasına bağlı lekelenme tarzında düzensiz kanamalar, baş ağrısı, huzursuzluk, göğüslerde hassasiyet, cücutta şişkinlik hissi gibi yan etkiler görülebilir.Bu yan etkiler hormonlu spiralin takılmasını takip eden ilk aylarda ortaya çıkabilir, yani birkaç ay içinde kendiliğinden sonbulan geçici yan etkilerdir.

Normal spiral ile aynı şekilde olan bu araçların gövdesinden, rahim içine progesteron türevi olan hormonlar salgılanır.Normal spiralin uygulanması ile aynı yöntemle, aynı şekilde, adet sonrası dönemde takılır.Normal spiralden biraz daha kalın olduğundan uygulanması sırasında ve sonrasında kasıklarda ağrı şikayetlerine neden olabilir, ancak ağrı saatler, içinde kendiliğinden kaybolacaktır.

Spiralin gövdesinden beş yıl boyunca rahim içine ve oradan da kana hergün sabit miktarda moleküler olarak progesterona benzeyen bir hormon salgılanır.Yani normal spiral gibi hormonlu spiralinde ömrü 5 yıldır ve sürenin sonunda çıkartılması gerekir.

Salınan hormon hem yumurtlamayı engeller, hem rahim ağzı kanalının spermlerin geçişine izin vermeyecek şekilde kapanmasını sağlar.Diğer taraftan rahim içi zarının incelmeye neden olarak olası döllenmiş bir yumurtanın rahim içine yerleşmesini önler.Tüm bu yönleriyle etkili bir doğum kontrolü sağlamaktadır.

Hormonlu spiral “perimenopozal dönem kadınları” dediğimiz, menopoza yaklaşmış yaş grubunda olup, fazla adet kanamaları olan kadınlar için uygun doğum kontrol yöntemi olarak görünmektedir.

Özellikle fazla miktarda kanamadan şikayetçi olan, aynı zamanda korunmak isteyen en az 1 doğum yapmış 40’lı yaşlardaki kadınlar için hormonlu spiral uygu bir seçenek olabilir.Spiralin gövdesinden rahim içine verilen hormon sayesinde rahim iç zarının incelenmesi sağlanır ve sonuçta adet kanamalarının hem süresi hem miktarı önemli oranda azalır.Hormonlu spiral yerleştirildikten sonraki 2-3 ay içinde, spiralin gövdesinden salınan progesteron benzeri hormonun kan dolaşımına katılmasına bağlı lekelenme tarzında düzensiz kanamalar, baş ağrısı, huzursuzluk, göğüslerde hassasiyet, cücutta şişkinlik hissi gibi yan etkiler görülebilir.Bu yan etkiler hormonlu spiralin takılmasını takip eden ilk aylarda ortaya çıkabilir, yani birkaç ay içinde kendiliğinden sonbulan geçici yan etkilerdir.

Yinede mevcut yan etkileri, Türkiye’miz için yeni bir yöntem sayılması ve bazı kurumlarda aracın sağlık sigortası kapsamı dışında olması, yani ödeme güçlüğü olması dolayısı ile yaygın olarak kullanılmamaktadır.

Mekanik korunma yöntemleri içinde olan spiralin doğum kontrol yöntemlerinde olduğu gibi bazı yan etkileri söz konusudur.

Spiral taktırmış olan bir kadında dış gebelik riskinin artmasından bahsediliyor olsa bile dış gebelik genellikle spiralle tesadüfen bir araya geliyor. Spiral taktırmayan ve herhangi bir sorunu olmayan kadınlarda da dış gebelik riski hep vardır. Yapılmış araştırmalar spiralin dış gebelik riskini az da olsa artırdığı yönündedir.

Spiral taktırmak her ne kadar bir problem olmadıysa, normal şartlarda spiral herhangi bir yan etki göstermez. Fakat spiral de bir problem varsa, farklı yan etkiler olabilir. Bunlar ;

Sürekli ve ara kanamalar

Kahverengi bir akıntı

Rahimde ağrı oluşumu

Welcome to WordPress.com. After you read this, you should delete and write your own post, with a new title above. Or hit Add New on the left (of the admin dashboard) to start a fresh post.

Here are some suggestions for your first post.

  1. You can find new ideas for what to blog about by reading the Daily Post.
  2. Add PressThis to your browser. It creates a new blog post for you about any interesting  page you read on the web.
  3. Make some changes to this page, and then hit preview on the right. You can alway preview any post or edit you before you share it to the world.